ترامپ و بازی معاملهگری و تهدید علیه ایران/ عقب نشینی در بزنگاه
به گزارش برنا، ادبیات دونالد ترامپ درباره ایران، از مه ۲۰۱۸ تا فوریه ۲۰۲۶، یک مسیر نسبتا خطی اما پرنوسان را طی کرده. این گفتمان که در بستر «کارزار فشار حداکثری» شکل گرفت، دارای مؤلفههای ثابتی است: بیاعتباری برجام، تأکید بر تهدید وجودی ایران برای اسرائیل و منافع آمریکا، و هشدار به «عواقب وحشتناک» در صورت عدم تمکین تهران. با این حال، تحلیل دقیق این ادبیات نشان میدهد ترامپ در مقاطع مختلف، بسته به ملاحظات داخلی و فشار متحدان منطقهای، لحن خود را از «تهدید به نابودی کامل» تا «دعوت به مذاکره بدون پیششرط» تنظیم کرد.
مه ۲۰۱۸: نقطه عطف گفتمانی
اولین موج جدی این ادبیات، همزمان با خروج آمریکا از برجام در ۸ مه ۲۰۱۸ شکل گرفت. ترامپ در سخنان تاریخی خود در کاخ سفید، ایران را «رژیمی تشنه خون» و «حامی شماره یک تروریسم» خواند و مدعی شد توافق ۲۰۱۵ «تضمینی برای رسیدن ایران به بمب در مدت کوتاه» است. در این مقطع، او از ایران خواست که «برنامه موشکی بالستیک و اقدامات تروریستی خود را متوقف کند» و به صراحت اعلام کرد تحریمهای هستهای در بالاترین سطح بازگردانده میشود. این ادبیات، پایهگذار دکترین «فشار حداکثری» بود: هدف، نه اصلاح توافق، که تغییر کامل رفتار منطقهای ایران و فروپاشی اقتصادی آن تعریف شد.
مه ۲۰۱۹: ورود به عرصه تهدید وجودی
یک سال بعد، در مه ۲۰۱۹، ادبیات ترامپ وارد فاز تازهای شد. همزمان با اعزام ناوگان یواساس آبراهام لینکلن و بمبافکنهای بی-۵۲ به خلیج فارس، ترامپ در ۱۹ مه در توییتر خود نوشت: «اگر ایران بخواهد بجنگد، این پایان رسمی ایران خواهد بود. هرگز دوباره آمریکا را تهدید نکن» . این لحن که بعدها در ژانویه ۲۰۲۰ با تهدید به هدف قرار دادن ۵۲ سایت ایرانی (به نشانه ۵۲ گروگان سفارت) تکرار شد، نشاندهنده ورود عنصر «مجازات تمدنی» به گفتمان او بود. در بحران ژانویه ۲۰۲۰ و پس از ترور سردار سلیمانی، ترامپ صراحتا اعلام کرد اگر ایران تلافی کند، آمریکا به «سایتهای فرهنگی و مهم ایران» حمله خواهد کرد؛ اظهاراتی که حتی متحدان اروپایی را نیز نگران کرد .
۲۰۲۵-۲۰۲۶: گذار از «فشار» به «اولتیماتوم»
پس از وقفهای نسبی در دوره بایدن، بازگشت ترامپ به قدرت در ۲۰۲۵، احیای همان ادبیات را به همراه داشت. در دسامبر ۲۰۲۵، در دیدار با بنیامین نتانیاهو در مار-ئه-لاگو، ترامپ در واکنش به گزارشها درباره بازسازی تأسیسات هستهای ایران گفت: «میشنوم ایران میخواهد دوباره برنامه را بالا ببرد. اگر این کار را کنند، آنها را خواهیم زد. سخت خواهیم زد. آنها را با خاک یکسان میکنیم» . این ادبیات دقیقا همان ساختار نحوی توییت ۲۰۱۹ را داشت.
اوج این موج جدید، در فوریه ۲۰۲۶ رقم خورد. دو روز پس از پایان دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو (۱۷ فوریه)، ترامپ در نشست «شورای صلح» خود اولتیماتوم ۱۰ روزه صادر کرد و گفت: «یا باید به یک توافق معنادار برسیم، وگرنه اتفاقات بسیار بدی خواهد افتاد» . این نخستین بار بود که ترامپ برای تهدید خود «ضربالاجل زمانی» تعیین میکرد. روزنامه والاستریت ژورنال همان روز فاش کرد پنتاگون دو گزینه روی میز گذاشته: حمله محدود به چند سایت نظامی یا کمپین گسترده هفتگی برای سرنگونی حکومت . یک مشاور ترامپ به آکسیوس گفته بود «۹۰ درصد احتمال حمله در هفتههای آینده وجود دارد» .
بسترهای مشابه و پیامدهای تاریخی
ژانویه ۲۰۲۰: پس از ترور سردار سلیمانی، ترامپ در سخنرانی ۸ ژانویه گفت: «ما ایران را تا جایی که لازم باشد تحت فشار خواهیم گذاشت». اما پیامد این ادبیات چه بود؟ ایران همان شب با موشکهای بالستیک به پایگاه عینالاسد حمله کرد و دهها سرباز آمریکایی را دچار آسیب کرد. از سوی دیگر، رأی پارلمان عراق به اخراج نیروهای آمریکایی، بزرگترین ضربه ژئوپلیتیک به واشنگتن در دو دهه اخیر بود . به گفته دانیل بایمن از بروکینگز، «ترامپ با این ادبیات، متحدان منطقهای را مردد و دشمنان را جسورتر کرد» .
نفتکشها و سرنگونی پهپاد گلوبال هاوک (ژوئن ۲۰۱۹): زمانی که ترامپ در مه ۲۰۱۹ تهدید به «پایان ایران» کرد، تهران در پاسخ در ۲۰ ژوئن یک پهپاد پیشرفته گلوبال هاوک را با موشکهای ساخت خود سرنگون ساخت. ترامپ در آخرین دقایق دستور حمله تلافیجویانه را لغو کرد. تحلیلگران معتقدند همین «ترس از درگیری گسترده» باعث شد ادبیات تند ترامپ در آن مقطع به نتیجه عملی نرسد.
آمار افکار عمومی
نظرسنجیها نشان میدهد ادبیات تند ترامپ در داخل آمریکا نیز هزینهساز است. در ژانویه ۲۰۲۶، نظرسنجی کویینیپیاک نشان داد ۷۰ درصد رأیدهندگان با درگیری نظامی در ایران مخالفند، حتی اگر معترضان کشته شوند. این رقم در میان جمهوریخواهان ۵۳ درصد بود . در ژوئن ۲۰۲۵، تنها ۴۲ درصد از حملات محدود به تأسیسات ایران حمایت کردند . این ارقام نشان میدهد ادبیات تند ترامپ در جامعه آمریکا پایگاه چندانی ندارد.
الگوی رفتاری ترامپ: معاملهگر یا جنگطلب؟
بررسی اظهارات ترامپ از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد ادبیات او دارای یک «الگوی دوتایی» است: تهدید حداکثری در رسانهها، و عقبنشینی در آستانه درگیری.
انتهای پیام/
