به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری برنا؛ بیمه شدگان برای دریافت خدمات مورد نیاز خود، مانند مستمری بازنشستگی، از کار افتادگی و مانند آن، باید میزان معینی از حق بیمه را، در مدت مشخصی، پرداخته باشند. برای مثال، برقراری مستمری بازنشستگی برای فرد بیمه شده، در برخی شرایط، منوط به دارا بودن سابقه‌ای دست کم سی ساله در پرداخت حق بیمه است. میزان این مستمری نیز به میزان حق بیمه‌ای بستگی دارد که کارفرما، بر اساس حقوق پرداختی به بیمه شده، در لیست های بیمه ثبت کرده و حق بیمه را بر اساس آن پرداخته است.

مهدی هاتف‌زاده، کارشناس روابط کار، فعال کارگری در این خصوص می‌گوید: بر اساس ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی، «کارفرما مسئول پرداخت سهم خود و بیمه شده به سازمان می‌باشد و مکلف است در موقع پرداخت مزد یا حقوق و مزایا سهم بیمه شده را کسر نموده و سهم خود را بر آن افزوده، به سازمان تأدیه نماید.»

حال، کارفرما به هر دلیلی، از پرداخت به موقع حق بیمه کارگر به سازمان تأمین اجتماعی خودداری و وی را از برخی امتیازات و حقوق مربوط به بیمه تأمین اجتماعی محروم کرده باشد.

آیا این تأخیر یا عدم پرداخت، رافع مسئولیت سازمان تأمین اجتماعی برای ارائه خدمات به بیمه شده است؟ آیا بیمه شده به علت تأخیر یا تعلل کارفرما در پرداخت حق بیمه، باید از حق و حقوق خود دست بشوید؟

این کارشناس روابط کار در این رابطه نیز می‌گوید: بر اساس بخش پایانی ماده ۳۶ قانون تأمین اجتماعی، «تأخیر کارفرما در پرداخت حق بیمه یا عدم پرداخت آن، رافع مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه شده نخواهد بود.» پس سازمان تأمین اجتماعی موظف است برای احقاق حق بیمه شدگان و حمایت از آن‌ها در برابر کارفرمایان خاطی، تمهیداتی بیاندیشد. مطابق قانون، رسیدگی به شکایات مربوط به ادعای سوابق بیمه افراد در صلاحیت سازمان تأمین اجتماعی است و افرادی که در این زمینهه ادعا و شکایتی دارند، باید به این سازمان مراجعه کنند. بنابراین در صورتی که در سابقه بیمه شما، به علت پرداخت نشدن حق بیمه توسط کارفرما، وقفه‌ای به وجود آمده باشد، می‌توان با مراجعه به شعب سازمان تأمین اجتماعی، نسبت به تائید و ترمیم سابقه بیمه  اقدام کرد.

سابقه بیمه

این فعال کارگری در پاسخ به این سوال که اولویت رسیدگی به درخواست به چه شکلی است، اظهار کرد: موضوع رسیدگی به ادعای سوابق بیمه، در سازمان تأمین اجتماعی، زیر عنوان «رسیدگی به ادعای بیمه شدگان در خصوص اشتغال در کارگاه‌ها» بررسی می‌شود. نخست، باید توجه داشته باشید که رسیدگی به ادعای سوابق در همان شعبه‌ای انجام می شود که کارگاه مورد نظر که در آن برای بیمه شده حق بیمه رد نشده است، در محدوده آن قرار دارد. در صورتی که ادعای سوابق بیمه شده مربوط به چند کارگاه و در چند شعبه مختلف سازمان تأمین اجتماعی باشد، هر شعبه، حسب مورد، به موضوع ادعای سوابق در کارگاه قرار گرفته در محدوده اداری خود، رسیدگی خواهد کرد.

او ادامه داد: از آنجا که روند رسیدگی به ادعای سابقه بیمه، طولانی و وقت گیر است، طبق دستورالعمل حوزه فنی و درآمد سازمان تأمین اجتماعی، اولویت رسیدگی به ادعای سابقه بیمه در شعبه‌های این سازمان، با افرادی است که در شرف برخورداری از مستمری بازنشستگی، از کار افتادگی یا بازماندگان هستند. فرد مدعی باید شخصاً به شعبه مراجعه و فرم‌های مربوطه را تکمیل کند. در صورت فوت یا کهولت سن و بیماری فرد مدعی، حسب مورد، وراث قانونی یا وکیل قانونی فرد، برای تکمیل فرم ها و پیگیری پرونده اقدام خواهند کرد.

هاتف‌زاده  به مراحل رسیدگی به ادعای سوابق بیمه پرداخت و عنوان کرد: فرد مدعی سابقه بیمه، در ابتدا باید مدارک مورد نیاز را برای ادعای خود به شعبه سازمان تأمین اجتماعی تسلیم کند. این مدارک، صرف نظر از اصل و کپی شناسنامه و دفترچه درمانی مدعی (در صورتی که آن را داشته باشد)، شامل اصل و کپی انحصار وراثت و اصل و کپی وکالتنامه وکیل قانونی مدعی نیز، در صورت نیاز، خواهد بود که در واقع، به شناسایی دقیق مدعی توسط مأمور مربوطه کمک می‌کند. افزون بر این، مدعی باید مدرکی دال بر ادعای سابقه بیمه خود به شعبه سازمان تأمین اجتماعی تسلیم کند. طبق دستورالعمل حوزه فنی و درآمد سازمان تأمین اجتماعی، مدارک قابل ارائه ای که می توانند در تأیید ادعای سابقه بیمه افراد مورد استفاده قرار گیرند، عبارتند از:

1- حکم استخدامی، ارتقای شغلی، تغییر سمت در دوره مورد ادعا

2- فیش یا رسید حقوق یا چک بانکی که مربوط به واریز و دریافت حقوق فرد باشد

3-گواهی بانک مبنی بر واریز حقوق ماهانه مدعی طبق لیست‌های حقوقی کارفرما

4- کارت افتتاح حساب بانکی برای دریافت حقوق از کارفرما

5-لیست های حقوق کارگاه

6-دفاتر قانونی کارگاه و اسناد هزینه مربوطه

7-لیست‌های حقوق کارگاه، منضم به اظهارنامه مالیاتی که به تائید اداره دارایی مربوطه رسیده است

8-کارت های حضور و غیاب یا ورود و خروج یا دفاتر ثبت حضور و غیاب کارکنان کارگاه

9-آرای هیات‌های تشخیص و حل اختلاف قانون کار (در صورتی که در زمان قطع رابطه با کارگاه مورد نظر صادر شده باشند.)

10-کارت بهداشتی صادره از سوی اداره بهداشت محیط کار

11-استشهاد محیط کارگاه

به نظر می‌رسد که اسناد اثبات کننده ادعای سوابق بیمه، محدود به موارد یازده گانه نباشد و فرد مدعی بتواند در صورت دارا بودن سندی، غیر از این موارد، که اثبات کننده ادعای اوست، نسبت به احقاق حق خود اقدام کند.

این فعال کارگری در خصوص موراد دیگر اثبات کننده ادعا گفت: فرد مدعی سابقه بیمه، موظف است فرم‌های مربوطه را پُر و امضا و نیز، نسبت به تسلیم اسناد مورد نیاز برای اثبات حقش به شعبه سازمان تأمین اجتماعی اقدام کند. طبق دستورالعمل، اسناد ارائه شده باید همراه با  کپی به مأمور مربوطه تسلیم شوند. مأمور پس از بررسی اسناد و تأیید برابر با اصل بودن کپی آن ها، باید اصل سند را به فرد درخواست کننده باز گرداند. شعب سازمان تأمین اجتماعی پس از دریافت مدارک، نسبت به بررسی دقیق آن ها اقدام می کنند. در صورتی که اسناد هویتی فرد مدعی سوابق، دارای ایرادات سجلی، مانند عدم تطبیق مشخصات دفترچه بیمه با شناسنامه باشد،  لازم است ابتدا اصلاحات لازم در اسناد فرد متقاضی انجام و بعد، مراحل بررسی آغاز شود.

او افزود: ممکن است در دوره مورد ادعای فرد درخواست کننده، کارگاه تعطیل بوده باشد و کارفرما با فرض عدم فعالیت و اشتغال کارگر، منکر سابقه بیمه  وی در دوره تعطیلی کارگاه شود. با وجود این که ادعای عدم اشتغال در زمان تعطیلی کارگاه، می تواند درست باشد، اما ممکن است این تعطیلی به استناد موادی از قانون اتفاق افتاده باشد که در آن، حق کارگر برای دریافت مزد محفوظ است. به عنوان نمونه، ممکن است تعطیلی کارگاه به استناد ماده ۱۰۵ قانون کار وو  با نظر کارشناس بهداشت حرفه‌ای، مبنی بر نیاز کارگاه به ارتقای شرایط بهداشت حرفه ای، صورت گرفته باشد.

این فعال کارگری با بیان اینکه در این حالت، طبق تبصره ۲ ماده ۱۰۵ قانون کار، کارفرما مکلف است در ایامی که به علت فوق کارتعطیل می شود مزد کارگران کارگاه را بپردازد، خاطرنشان کرد: بدیهی است که با این شرایط، سابقه کار و در نهایت بیمه کارگر نیز دچار وقفه نخواهد شد. به همین دلیل، تعطیلی کارگاه در دوره مورد ادعای فرد متقاضی یا عدم اظهار نظر کارفرما درباره سوابق کارگر، مانع از رسیدگی به درخواست بیمه شده، در شعب سازمان تأمین اجتماعی نیست.

پس از انجام بررسی‌های اولیه، موضوع ادعای سوابق بیمه شده در کمیسیون‌ها بررسی خواهد شد. در صورت تائید ادعای سابقه و پس از طی مراحل اداری مربوطه و دریافت حق بیمه از کارفرما، سابقه مورد ادعا، به سنوات  پرداخت حق بیمه مدعی سوابق، افزوده خواهد شد و وی می تواند از مزایای آن بهره مند شود.

این کارشناس روابط کار در خصوص مهم‌ترین نکات در بررسی سابقه بیمه، بیان کرد: در صورتی که در سابقه بیمه، به علت عدم پرداخت حق بیمه توسط کارفرما، وقفه‌ای به وجود آمده باشد، می‌توانید با مراجعه به شعب سازمان تأمین اجتماعی، نسبت به تائید و ترمیم سوابق بیمه خود اقدام کنید. مطابق قانون، رسیدگی به شکایات مربوط به ادعای سوابق بیمه افراد در صلاحیت سازمان تأمین اجتماعی است و افرادی که در این زمینه ادعا و شکایتی دارند، باید به این سازمان مراجعه کنند.

وی در پاسخ به این سوال که اولویت رسیدگی با چه افرادی است، گفت: اولویت رسیدگی به ادعای سوابق بیمه در شعبه‌های سازمان، با افرادی است که در شرف برخورداری از مستمری بازنشستگی، از کار افتادگی یا بازماندگان هستند. همچنین فرد مدعی سابقه بیمه، موظف است فرم های مربوطه را پُر و امضا و نیز، نسبت به تسلیم اسناد مورد نیاز برای اثبات حقش به شعبه سازمان تأمین اجتماعی اقدام کند.

هاتف‌زاده ادامه داد: اسناد ارائه شده باید همراه با کپی به مأمور مربوطه تسلیم شوند. مأمور پس از بررسی اسناد و تائید برابر با اصل بودن کپی آن ها، باید اصل سند را به فرد درخواست کننده باز گرداند. تعطیلی کارگاه در دوره مورد ادعای فرد متقاضی یا عدم اظهار نظر کارفرما درباره سوابق کارگر، مانع از رسیدگی به درخواست بیمه شده، در شعب سازمان تأمین اجتماعی نیست.

این فعال کارگری در پایان نیز با اشاره به مدارک قابل ارائه جهت بررسی ادعای احتساب سابقه، خاطرنشان کرد: در صورتی‌که کارفرما بدون توجه به ماده ٣٩ قانون تأمین اجتماعی در زمان اشتغال کارکنان تحت شمول از بیمه نمودن کارکنان خود خودداری نمایند شخص مدعی می‌بایست نسبت به تکمیل فرم ذیربط و ضمیمه نمودن مدارک و اسناد اشتغال به آن اقدام و به آخرین شعبه محل پرداخت حق بیمه و یا شعبه مربوطه ارائه و پس از تطبیق و کپی برابر اصل نمودن مدارک توسط کارکنان واحد نام‌نویسی و حساب‌های انفرادی موضوع توسط کمیته های بررسی و احتساب سوابق شعبه و استانی مورد بررسی قرار می گیرد.

برخی از اسناد و مدارک مربوطه جهت بررسی ادعای بیمه شدگان در خصوص اشتغال در کارگاه‌ها به شرح ذیل می باشد:

1- حکم استخدامی، ارتقاء شغلی، تغییر سمت در دوره مورد ادعا (احکام خارج از دوره مورد ادعا پذیرفته نمی‌شود)

2- لیست‌های حقوق کارگاه منضم به اظهارنامه مالیاتی که به تائید اداره دارایی مربوطه رسیده باشد.

3- دفاتر قانونی کارگاه و اسناد هزینه مربوطه

4- گواهی بانک ذیربط مبنی بر واریز حقوق ماهانه مدعی (طبق لیست‌های حقوق ارسالی به بانک مورد نظر)

5- فیش یا رسید حقوق یا چک بانکی

6- کارت افتتاح حساب بانکی

7- کارت‌های حضور و غیاب یا ورود و خروج یا دفاتر ثبت حضور و غیاب کارکنان کارگاه

8- کارت‌های بهداشتی صادره از سوی اداره بهداشت محیط کار

9- معاینات پزشکی قبل از استخدام (موضوع ماده ٩٠ قانون تأمین اجتماعی) و سایر مدارک متقن

خبرنگار: امجد عبدی

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: