سرنوشت محتومِ نهادی یکجانبه؛ مجمع صلح!
به گزارش برنا، نهاد موسوم به «بورد آو پیس» یا «مجمع صلح» که پنجشنبه، ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ با رونمایی رسمی دونالد ترامپ، در مجمع جهانی اقتصاد داووس رسما فعالیت خود را آغاز کرد، از نخستین ساعات، هدف انتقادات کارشناسان سیاست خارجی قرار گرفت. برجستهترین این انتقادات، متعلق به «مکس بوت» تحلیلگر سرشناس و مقالهنویس واشنگتن پست است که در یادداشتی مفصل، آینده این نهاد را محکوم به «فراموشی» و شکستی قطعی دانست و آن را نمادی از خودشیفتگی و خودمحوری بیحد ترامپ خوانده است. بوت با اشاره به سابقه تلاش ترامپ برای خرید گرینلند در دوره اول ریاستجمهوریاش، تأکید میکند منطق حاکم بر هر دو اقدام، خواست ترامپ برای عمل کردن بدون هیچ قید و بندی بینالمللی و میل به سودجویی مالی از موقعیت است.
اساس اختلافات از تفاوت ماهوی مصوبه اولیه شورای امنیت سازمان ملل متحد و سند نهایی ارائهشده در داووس نشأت میگیرد. در نوامبر ۲۰۲۵ شورای امنیت با صدور قطعنامهای، اساس شکلگیری مکانیزم حاکمیتی برای نظارت بر آتشبس شکننده غزه و اداره این منطقه در دوره پساجنگ را تأیید کرد. اما سند معرفیشده در داووس، دامنه صلاحیتهای این مجلس را چنان گسترده تعریف کرده که آن را به نهادی فراگیر و رقیب برای ساختارهای موجود سازمان ملل تبدیل میکند. بندهای این منشور به روشنی نشان میدهد این نهاد جدید قرار است محدود به غزه نباشد و پهنه عمل آن تمام جهان را دربرمیگیرد.
مهمترین و جنجالبرانگیزترین بخش منشور تأسیس، تمرکز بیسابقه و مطلق اختیارات در شخص رئیسجمهور ایالات متحده است. بر اساس این سند، ترامپ به تنهایی صلاحیت دعوت از کشورها برای عضویت، وتوی هرگونه تصمیم، انحلال مجلس، تصویب قطعنامهها و دستورالعملها و حتی تأیید مُهر رسمی نهاد را داراست. مکس بوت این ساختار حاکمیتی را نه شبیه به نهادهای جمعی مانند سازمان ملل یا ناتو، که بیشتر شبیه به «شرکت ترامپ» توصیف کرد. این تشبیه زمانی پررنگتر میشود به سازوکار مالی عجیب مجلس نگریسته شود: بر اساس منشور، کشورهایی که متقاضی عضویت بیش از سه سال هستند، ملزم به پرداخت حق عضویتی معادل یک میلیارد دلارهستند.
این در حالی است که مقصد و نحوه نظارت بر این سرمایه عظیم کاملاً مبهم است. بند مربوطه اعلام میدارد که «مجلس صلح مجاز است بنا به ضرورت، برای انجام مأموریت خود اقدام به افتتاح حسابهای بانکی کند»، عبارتی که به گفته منتقدان، راه را برای ایجاد صندوقی مخفی و عظیم، خارج از کنترل کنگره آمریکا و در اختیار مستقیم رئیسجمهور باز میکند. همین شفافنبودن و ماهیت یکجانبه، سبب شده واکنش جامعه بینالملل با احتیاط و حتی امتناع همراه باشد. از میان دهها کشور دعوتشده، تنها حدود ۲۰ کشور در مراسم افتتاحیه حاضر شدند و هیچ نشانهای از تمایل آنان برای پرداخت حق عضویت سنگین وجود ندارد.
برخی قدرتهای متوسط و بزرگ اروپایی مانند فرانسه، سوئد و اسپانیا به صرافت از پیوستن به این نهاد خودداری کردهاند. کانادا نیز به دلیل انتقادات "مارک کارنی" نخستوزیر این کشور، از سیاستهای زورمدارانه قدرتهای بزرگ در داووس، از فهرست دعوت شدگان حذف شد. به نظر میرسد استراتژی بسیاری پایتختها «سکوت و انتظار» است. آنان امیدوارند با عدم جلب توجه، این ابتکار همانند طرح خرید گرینلند به دست فراموشی سپرده شود. مکس بوت در جمعبندی خود، این نهاد را نوعی «دموکراسی صوری» در عرصه بینالملل میداند، مشابه رفتار دیکتاتورهایی که نهادهای انتخاباتی و پارلمانی را حفظ میکنند، اما محتوایی دمکراتیک به آن نمیبخشند. از نگاه وی، مجلس صلح نیز تعددگرایی را در شکل و نه در ماهیت پذیرفته و در نهایت تنها «تکنوازی نمایشی» است که سرنوشتی جز حاشیهنشینی و فراموشی در انتظار آن نیست.
انتهای پیام/
